Bij mediation en conflictbemiddeling gelden drie belangrijke uitgangspunten: vrijwilligheid, vertrouwelijkheid en de inspanningsverplichting. Niemand kan worden gedwongen om aan het mediationproces mee te doen. De deelnemers verbinden zich vooraf tot geheimhouding. Tenslotte spreken zij het voornemen uit alles in het werk te stellen om de mediation te doen slagen. Deze principes liggen vast in het Mediation Reglement van het onafhankelijke Nederlands Mediation Instituut, NMI

De mediator staat niet boven de partijen. Hij doet geen uitspraak 'van bovenaf'. Bij mediation bepalen de partijen zelf de oplossing. De mediator helpt hen om deze samen te bereiken. De bereidheid bij partijen tot het uitvoeren van een gezamenlijke oplossing, ligt in de regel hoog. Het is immers hún oplossing. Ook wordt de relatie niet onnodig beschadigd.